Hazırgiyim firmalarının markalaşma ve ihracata yönelik koleksiyon hazırlama çabası yeni bir meslek dalı yarattı: Canlı prova mankenliği. Kadrolu prova mankenlerinın aylık kazancı 750-1250 YTL, part time çalışanların günlük kazancı ise 70-90 YTL arasında değişiyor.

“Herhangi bir Collezione maÄŸazasına gittiÄŸimde erkek reyonundaki kıyafeti hiç denemeden hemen alıyorum. Çünkü hepsi benim üzerimde prova yapıldıktan sonra seri üretime giriyor.”

Bu sözlerin sahibi üniversite öğrencisi Gökhan Tekin, canlı bir prova mankeni. Son günlerde gazetelerin insan kaynakları eklerinde mühendis, finans uzmanlığı, reklamcı ve overlokçu ilanlarının yanına eklenen yeni bir iÅŸ kolu prova mankenliÄŸi… Çin rekabeti nedeniyle markalaÅŸma ve tasarıma ağırlık veren firmalar koleksiyonlarının bedenlerinin hazırlanması ve seri üretime geçilmesi öncesinde son provalarını artık canlı mankenlerle yapıyor. Bu sayede de ev kadınından üniversite öğrencisine kadar birçok kiÅŸi tam gün veya part time olarak prova mankenliÄŸi yapıyor. Kadrolu prova mankenleri ayda 750-1250 YTL arasında bir ücret alırken bu iÅŸi part time olarak yapan üniversite öğrencilerinin günlük kazançları ise 70-90 YTL arasında deÄŸiÅŸiyor.

Eski Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Hey Tekstil Yönetim Kurulu Başkanı Aynur Bektaş, dünya markalarına üretim yaparken artık koleksiyonları da Türk firmalarının hazırladığını anlatıyor. Hızlı ve seri üretimin yanı sıra kendi tasarımcılarıyla oluşturdukları koleksiyonların alıcılar için önemli hale geldiğine dikkat çeken Aynur Bektaş, kendi firmalarında standartlara uygun ölçülere sahip çalışanları seri üretime geçmeden önce prova mankeni olarak kullandıklarını söylüyor. Aynur Bektaş, şu bilgileri veriyor:

“En az 100-150 bin adet olmak üzere seri üretim yapıyoruz. En ufak bir hata olursa mal satmaz. Artık imalatçı olarak müşterinin dükkânındaki malın satılmasından da biz sorumluyuz. Özellikle yurtdışına üretim yapan firmalar hangi ülkeye mal yapıyorlarsa o standartlara uygun bir prova mankeniyle çalışmak zorunda. ÖrneÄŸin Türkiye’ye göre 38 beden, Almanya’ya uymuyor.”

TGSD Başkanı Ahmet Nakkaş da ihracat yapan kuruluşlar için üretim kalitesinin çok önemli olduğunu belirtiyor. Türk tekstil ve hazırgiyim sektörünün katma değeri yüksek ürünlere yönelmesi gerektiğini ve son yıllarda bu konuda önemli adımlar atıldığını kaydeden Nakkaş, bu sayede yeni bir iş alanının da açıldığını kaydediyor.

Talep arttıkça prova mankenliÄŸinin talep edilir bir iÅŸkolu haline geleceÄŸini söyleyen NakkaÅŸ, “Ä°hracat yapan firmalar için prova mankeni vazgeçilmez bir unsur oldu. Ayrıca üretimin kalitesini yükselten bir unsur olması sebebiyle Türkiye’nin özellikle katma deÄŸeri yüksek ürün ürettiÄŸinin bir göstergesi” diyor.

Çocuk prova mankenler de var

Hazırgiyim sektörünün ünlü firmalarından Koton, markalaÅŸma hedefi doÄŸrultusunda son 5 yıldır her sezona farklı koleksiyonlarla hazırlanıyor. Bu koleksiyonların hazırlanmasında ise canlı prova mankenleriyle çalışıyor. Genellikle 38 beden üzerinde mankenlerle çalıştıklarını belirten Koton Ä°nsan Kaynakları Müdürü Yurdagül Oral, prova mankeni seçerken bazı standartlara dikkat ettiklerini söylüyor. Oral, “Prova mankeninin belli bir bel ve göğüs ölçüleri olmalı. Sadece kadınlar için üretilen ürünlerde deÄŸil, erkek ve çocuklar için ürettiÄŸimiz ürünler için de prova mankeni kullanıyoruz” diyor. Oral, bir prova mankeninin yaptığı iÅŸi ise şöyle anlatıyor:

“Prova mankenlerinin ölçülerini alıyoruz. Kıyafeti iyi taşıyıp taşımadığına bakıyoruz ve buna göre karar veriyoruz. Ãœcretlendirme aylık 750-1500 YTL arasında deÄŸiÅŸiyor. Prova mankenleri sigorta, yemek ve servis hizmetlerinden de faydalanıyor. Her gün bilfiil iÅŸe gelip gidiyor. Çocuklar için ise bu ücret günlük 75 YTL. Çünkü onlar kısa süreliÄŸine çalışıyor.”

Son yıllarda markalaÅŸma konusunda attığı adımlarla dikkat çeken Collezione’nin Marka ve Kurumsal Ä°letiÅŸim Direktörü Müge Ulusaler de insanların yaÅŸ gruplarına ve beden aralıklarına göre vücut formlarının deÄŸiÅŸkenlik gösterdiÄŸine dikkat çekiyor. Bu nedenle prova mankenine önemli bir görev düştüğünü söyleyen Ulusaler, ÅŸunları söylüyor:

“Konfeksiyonda beden ve beden serilerinin doÄŸru yapılması için baz aldığımız standart ölçüler var. YaÅŸ ilerledikçe vücut (sarkma/küçülme/geniÅŸleme gibi)deÄŸiÅŸkenlik göstereceÄŸi için üst yaÅŸ grubuna yaptığınız bir modeli genç bir manken üzerinde prova yapmak doÄŸru olmaz. Ãœretim esnasında prova mankeni deÄŸiÅŸtiriliyorsa üretim sürecinde de muhtemelen olumsuz birçok sorunla karşılaşılır. Collezione olarak yaÅŸ grubuna ve segmente göre manken kullanıyoruz.” Collezione Modelhane Sorumlusu Rabia Akça da canlı prova mankenleri sayesinde ürün üzerindeki hatalarının seri üretime geçmeden tespit edilebildiÄŸini söylüyor. Akça, “Aynı zamanda kumaÅŸ ve model uygunluÄŸunu da görmüş oluyoruz” diyor.

İyi bir üretim için şart

Park Bravo Ä°nsan Kaynakları Sorumlusu Pelin ErdoÄŸmuÅŸ, “Prova mankeni saÄŸlıklı bir üretim için büyük bir gereksinim” diyor. Firmaların ürün gamlarının çok geniÅŸlediÄŸine ve 34-48 beden arasında üretimler yapılmaya baÅŸlandığına dikkat çeken ErdoÄŸmuÅŸ, geliÅŸen müşteri portföyünün daha fazla prova mankenine ihtiyaç yarattığını anlatıyor. ErdoÄŸmuÅŸ, prova mankenliÄŸinin ÅŸu anda çok bilinen bir meslek olmadığını da belirtiyor ve şöyle devam ediyor:

“Park Bravo olarak daha önce büyük beden üretmiyorduk, ÅŸimdi üretmeye baÅŸladık. Bu nedenle artık canlı prova mankenlerimiz var. Mankenlerimizi ilan yoluyla buluyoruz. Herkes 36 beden olabilir ama beden ölçüleri bel, göğüs, kalça gibi gerçekten çok önemli. 1-2 cm fazla olması bile üretimde deÄŸiÅŸikliÄŸe neden olabiliyor. Her firmanın kendi standart kalıp ölçüleri var, iyi bir prova mankeni tüm bunlara uymalı. Saat ücreti 40-70 YTL arasında deÄŸiÅŸebiliyor. Vücut ölçüleri uyan, kıyafeti üzerinde düzgün taşıyabilen herkes prova mankeni olabilir. Bazıları birkaç firma ile aynı anda çalışabiliyor. Ancak manken kelimesi geçtiÄŸi için yanlış anlamalara yol açabiliyor. Aslında üniversite öğrencilerinin, ev hanımlarının part-time olarak para kazanabilecekleri bir meslek.”

Firmaların ölçülerine uygun prova mankeni bulmasının zorlu bir süreç olduÄŸunu kaydeden LC Waikiki Dokuma Modelhane Yöneticisi Hatice Aksoy Ersen ise “Pazarda marka olmuÅŸ büyük firmalar tarafından verilen ilanların yanında, ihracata yönelik firmalar da internet aracılığıyla prova mankeni arıyor” diyor.

Her ülkeye farklı manken

Maliyeti yüksek olsa da mükemmel kalıbı (perfect fit) yaratmanın kendileri için bir öncelik olduÄŸunu belirten Mavi Jeans yetkilisi Serpil Berkan, her ülkeye uygun farklı prova mankenleriyle çalıştıklarını söylüyor. Berkan, “Denim, non-denim ve üst grup gibi farklı kategorilerde prova mankenine ihtiyaç duyduÄŸumuz için tek tip mankenle ve vücut yapısıyla prova yapmak bizim için yeterli olmuyor. Bizim için her bir kategori, farklı özelliklerde vücut yapısı ve dolayısıyla farklı bir manken anlamına geliyor.

DiÄŸer taraftan global bir marka olarak dünyanın çeÅŸitli bölgelerine göre mükemmel kalıbı oluÅŸturmak için birbirinden farklı prova mankenleriyle çalışmamız gerekiyor. Amerika için atletik vücut yapısı gerekirken, Avrupa için daha ince ve uzun boylu mankenler seçiliyor.”

Gökhan Tekin 23 yaşında

Ãœniversite öğrencisi Gökhan Tekin, bir gazete ilanı ile prova mankenliÄŸiyle tanışmış. 3 yıldır kadrolu prova mankeni olarak Collezione’de çalışıyor. Tekin, “Ãœrün maÄŸazaya inmeden ilk giyen kiÅŸi olmak çok hoÅŸuma gidiyor. Yeni trendleri bir yıl öncesinden görebiliyorum. Öğrenciler ya da iÅŸsiz olanlar için iyi bir iÅŸkolu olduÄŸunu düşünüyorum” diyor. Tekin, bu iÅŸi yapmanın bazı kuralları olduÄŸunu söylüyor ve ekliyor: “Kendinize bir sporcu gibi bakmanız gerekiyor. Bazen günde 30-40 parça kıyafet giyip çıkarıyorum, ayda 800 parça elbise yapar. Bu, yılda ortalama 9500 adet kıyafet demek.”

Nur Dumlupınar 24 yaşında

8 aydır prova mankeni olarak çalışan Nur Dumlupınar da Karadeniz Teknik Ãœniversitesi’nde iÅŸletme okuyor. Ä°nternetteki ilandan bu iÅŸi bulan Dumlupınar, “Önceden alışveriÅŸ yaptığımda modellerin kalıplarına pek dikkat etmezdim. Bu iÅŸe girdiÄŸimden beri farklı bakıyorum. ÖğrenciliÄŸim devam ettiÄŸi sürece prova mankenliÄŸine devam etmeyi düşünüyorum. Tüm arkadaÅŸlara tavsiye ediyorum” diyor.

Kaynak: Referans